ლონდონის მზერა საქართველოს აბრეშუმის გზისკენ

2026-10-09

საქართველოს სტრატეგიული მდებარეობა ევროპასა და აზიას შორის ქვეყანას საერთაშორისო სატრანსპორტო და სავაჭრო დერეფნების მნიშვნელოვან რგოლად აქცევს. ბოლო წლებში შუა დერეფნის მნიშვნელობის ზრდის ფონზე გაძლიერდა საქართველოსა და საერთაშორისო პარტნიორებს შორის თანამშრომლობის როლი. ამ მიმართულებით გაერთიანებული სამეფოს მხარდაჭერა ძირითადად სავაჭრო, დიპლომატიურ და პოლიტიკურ თანამშრომლობას, ასევე სატრანზიტო პროცედურების გამარტივებას უკავშირდება.

ბრიტანეთის მხარდაჭერა BTK რკინიგზის მიმართ

გაერთიანებული სამეფოს დამოკიდებულება ბაქო–თბილისი–ყარსის (BTK) რკინიგზის მიმართ შეიძლება განვიხილოთ ბრიტანეთის უფრო ფართო ინტერესის კონტექსტში — განავითაროს ევროპასა და აზიას შორის ალტერნატიული სავაჭრო მარშრუტები და გააძლიეროს რეგიონული დაკავშირებადობა.

ბრიტანეთის პოზიციის ერთ-ერთი პირდაპირი გამოხატულება ჯერ კიდევ 2016 წელს აზერბაიჯანში გაერთიანებული სამეფოს ელჩის განცხადებაში გამოიკვეთა: მან BTK-ის პროექტი დადებითად შეაფასა და აღნიშნა, რომ მისი განხორციელება ხელს შეუწყობდა ვაჭრობის განვითარებას, ადამიანების გადაადგილებასა და რეგიონში ახალი შესაძლებლობების შექმნას. 

სტრატეგიული პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შეთანხმება

2019 წლის 21 ოქტომბერს გაერთიანებულმა სამეფომ და საქართველომ ხელი მოაწერეს სტრატეგიული პარტნიორობისა და თანამშრომლობის შეთანხმებას. მისი ერთ-ერთი მთავარი მიზანი Brexit-ის შემდეგ ქვეყნებს შორის სავაჭრო ურთიერთობების უწყვეტობის უზრუნველყოფა იყო.

შეთანხმებამ შეინარჩუნა მნიშვნელოვანი სავაჭრო შესაძლებლობები და შექმნა ეკონომიკური თანამშრომლობის სტაბილური სამართლებრივი საფუძველი. საქართველოს სატრანზიტო ფუნქციისთვის ეს მნიშვნელოვანია, რადგან საერთაშორისო დერეფნის კონკურენტუნარიანობა დამოკიდებულია არა მხოლოდ ინფრასტრუქტურაზე, არამედ ხელსაყრელ სავაჭრო გარემოზეც.

შუა დერეფნის სტრატეგიული მნიშვნელობის აღიარება

2023 წლის 26 იანვარს ლონდონში გამართულ უორდროპის სტრატეგიული დიალოგის მერვე რაუნდზე საქართველომ და გაერთიანებულმა სამეფომ რეგიონული უსაფრთხოებისა და ეკონომიკური თანამშრომლობის საკითხებთან ერთად შუა დერეფნის მზარდი მნიშვნელობაც განიხილეს.

შუა დერეფანი ჩინეთსა და ცენტრალურ აზიას კასპიის ზღვის, აზერბაიჯანისა და საქართველოს გავლით ევროპასთან აკავშირებს. მისი განვითარება საქართველოს შესაძლებლობას აძლევს, გააძლიეროს სატრანზიტო ფუნქცია და ხელი შეუწყოს რეგიონულ ვაჭრობას.

ბრიტანეთისა და საქართველოს დიალოგმა დაადასტურა ამ მარშრუტის სტრატეგიული მნიშვნელობა და მისი როლი საერთაშორისო სავაჭრო კავშირების დივერსიფიკაციაში.

საქართველოს ციფრულ სატრანზიტო დერეფნად განვითარების მხარდაჭერა

2023 წლის სტრატეგიული დიალოგის ფარგლებში ყურადღება დაეთმო საქართველოს შესაძლებლობას, ევროპასა და აზიას შორის ციფრული დაკავშირებადობის მნიშვნელოვანი რგოლი გახდეს და რეგიონული მონაცემთა ცენტრების განვითარებისთვის მიმზიდველი გარემო შექმნას.

ბრიტანულმა მხარემ დადებითად შეაფასა საქართველოს მიერ წარმოდგენილი ინიციატივები და მათი განხორციელების მნიშვნელობას გაუსვა ხაზი. ციფრული ინფრასტრუქტურა ხელს უწყობს მონაცემთა სწრაფ გაცვლას, ლოგისტიკური პროცესების გაუმჯობესებასა და საერთაშორისო ბიზნესის განვითარებას.

შუა დერეფნის მხარდაჭერა G7-ის ფარგლებში

2023 წლის ნოემბერში G7-ის საგარეო საქმეთა მინისტრების ერთობლივ განცხადებაში, რომლის მონაწილეც გაერთიანებული სამეფო იყო, ყურადღება გამახვილდა ცენტრალური აზიისა და სამხრეთ კავკასიის გავლით სავაჭრო მარშრუტების დივერსიფიკაციასა და მდგრადი სატრანსპორტო კავშირების განვითარებაზე.

ეს მიდგომა საქართველოსთვის მნიშვნელოვანია, რადგან ქვეყანა შუა დერეფნის ერთ-ერთი საკვანძო მონაკვეთია და მონაწილეობს კასპიის ზღვისა და შავი ზღვის დამაკავშირებელი სატრანზიტო მარშრუტის ფუნქციონირებაში.

G7-ის ფარგლებში გამოხატული მხარდაჭერა ხელს უწყობს შუა დერეფნის საერთაშორისო მნიშვნელობის წარმოჩენასა და რეგიონული სატრანსპორტო კავშირების განვითარების საკითხის საერთაშორისო დღის წესრიგში შენარჩუნებას.

შუა დერეფნის კონფერენცია ლონდონში

2024 წლის 11 ივნისს ლონდონში ტრანსკასპიური საერთაშორისო სატრანსპორტო მარშრუტის (შუა დერეფნის) განვითარებისადმი მიძღვნილი კონფერენცია გაიმართა, რომლის ორგანიზატორი კასპიის პოლიტიკის ცენტრი (CPC) იყო. ღონისძიებას საქართველოსა და რეგიონის სხვა ქვეყნების ელჩები, საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებისა და ბიზნესორგანიზაციების წარმომადგენლები ესწრებოდნენ.

კონფერენციაზე განხილული იყო შუა დერეფნის ინფრასტრუქტურის განვითარება და დაფინანსება, ბიზნესისთვის არსებული დაბრკოლებების აღმოფხვრა და რეგიონული თანამშრომლობის გაძლიერება. დისკუსიებში მონაწილეობდნენ მსოფლიო ბანკის, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის, გაერთიანებული სამეფოს საექსპორტო დაფინანსების სააგენტოს (UK Export Finance) და TheCityUK-ის წარმომადგენლები. ღონისძიებამ კიდევ ერთხელ წარმოაჩინა საქართველოს სატრანზიტო მნიშვნელობა და საერთაშორისო პარტნიორების ჩართულობის როლი ევროპასა და აზიას შორის სავაჭრო კავშირების განვითარებაში.

საერთო ტრანზიტის კონვენციაში საქართველოს გაწევრიანება

2025 წლის 1 თებერვალს საქართველო საერთო ტრანზიტის კონვენციის წევრი გახდა. გაერთიანებული სამეფოც ამ მრავალმხრივი შეთანხმების მონაწილეა.

კონვენცია ხელს უწყობს საქონლის გადაადგილებისას საბაჟო პროცედურების გამარტივებას მონაწილე ქვეყნებს შორის. მისი გამოყენებით შესაძლებელია ტრანზიტის პროცესის უფრო ეფექტიანად ორგანიზება და შესაბამისი გადასახადების გადახდის გადავადება დადგენილი პირობების დაცვით.

საქართველოსთვის ეს ნაბიჯი მნიშვნელოვანია ევროპულ სატრანზიტო სისტემებთან ინტეგრაციისა და საერთაშორისო გადაზიდვების ხელშეწყობის თვალსაზრისით. კონვენცია ბრიტანეთსა და საქართველოს შორის შესაბამისი სატრანზიტო მარშრუტებით მოძრავი ტვირთებისთვისაც ქმნის პრაქტიკულ შესაძლებლობებს.

დასკვნა

გაერთიანებული სამეფოსა და საქართველოს თანამშრომლობა საქართველოს სატრანზიტო პოტენციალის განვითარებისთვის რამდენიმე მნიშვნელოვან მიმართულებას მოიცავს: სავაჭრო ურთიერთობების უწყვეტობას, შუა დერეფნის საერთაშორისო მნიშვნელობის აღიარებას, ციფრული დაკავშირებადობის მხარდაჭერასა და საბაჟო პროცედურების გამარტივებას.

განხილული ღონისძიებები ძირითადად პოლიტიკურ, დიპლომატიურ და სავაჭრო მხარდაჭერას მოიცავს და არ გულისხმობს საქართველოს სატრანსპორტო დერეფნების განვითარებისთვის ბრიტანული დაფინანსების გამოყოფის დადასტურებას.

ეს თანამშრომლობა ხელს უწყობს საქართველოს, როგორც ევროპასა და აზიას შორის დამაკავშირებელი სატრანსპორტო და სავაჭრო კვანძის, როლის გაძლიერებას. ქვეყნის შემდგომი განვითარებისთვის მნიშვნელოვანი იქნება საერთაშორისო პარტნიორებთან თანამშრომლობის გაღრმავება, ლოგისტიკური სერვისების გაუმჯობესება და სატრანსპორტო და ციფრული კავშირების განვითარება.

ზურაბ მაღრაძე, DBA

გამოყენებული მასალა:
gov.uk / gov.uk / gov.uk / gov.uk
eur-lex.europa.eu / en.apa.az